معرفی سامانه ها و سایت های مهم در ترخیص و واردات کالا

هر واردکننده و صادرکننده‌ای برای انجام امور تجاری خود نیازمند دسترسی به اطلاعات دقیق، قوانین به‌روز و ابزارهای کارآمد است تا بتواند محموله‌های خود را به صورت سریع و قانونی از مبادی ورودی عبور دهد. در این میان، سامانه‌ها و سایت‌های تخصصی دولتی و خصوصی نقش کلیدی در ساده‌سازی مراحل ترخیص کالا ایفا می‌کنند؛ از ثبت سفارش و استعلام تعرفه‌ها گرفته تا پیگیری محموله و صدور اسناد گمرکی. آشنایی با این منابع نه تنها زمان مورد نیاز و هزینه‌ها را کاهش می‌دهد، بلکه ریسک‌های ناشی از اشتباهات اداری و قانونی را نیز به حداقل می‌رساند.

در این مقاله به بررسی مهم‌ترین سامانه‌ها و وب‌سایت‌هایی می‌پردازیم که فعالان حوزه واردات و ترخیص کالا می‌توانند از آن‌ها برای تسهیل فرایندهای خود بهره‌مند شوند و جریان تجاری خود را به شکل بهینه مدیریت کنند.

سامانه جامع امور گمرکی (سامانه EPL)

سامانه جامع امور گمرکی (EPL) سامانه رسمی الکترونیکی گمرک ایران است که با هدف ساده‌سازی و دیجیتال‌سازی فرایندهای واردات، صادرات و ترخیص کالا طراحی شده است. با استفاده از  EPL، دیگر نیازی به مراجعه حضوری به گمرک برای ارائه اظهارنامه، مجوزها یا سایر تشریفات گمرکی نیست؛ بلکه تمامی این مراحل از ثبت اظهارنامه و بارگذاری اسناد گرفته تا ارزش‌گذاری کالا، پرداخت حقوق ورودی و دریافت مجوز ترخیص به صورت آنلاین انجام می‌پذیرد.

EPL  در عمل نقش «پنجره واحد تجارت فرامرزی» را برای فعالان بازرگانی بازی می‌کند؛ یعنی نقطه اتصال میان واردکننده/صاحب کالا (یا نماینده قانونی) با ساختار گمرک و سایر ارکان مرتبط مانند پرداخت حقوق و عوارض گمرکی. همچنین این سامانه زیرسامانه‌هایی دارد که این امکان را فراهم می‌کنند تا حدود ۳۰–۳۵ عملیات گمرکی بدون مراجعه حضوری انجام شوند.

سامانه استعلام پروانه الکترونیک

سامانه استعلام پروانه الکترونیکی، ابزاری است که به واردکنندگان، صادرکنندگان و ترخیص‌کاران این امکان را می‌دهد تا بدون نیاز به مراجعه حضوری به گمرک به راحتی و به‌صورت آنلاین، وضعیت پروانه گمرکی کالا (یا همان «پروانه/برگ سبز گمرکی») را بررسی کنند. برای استفاده از این سامانه، کافی است وارد حساب کاربری خود در سامانه جامع امور گمرکی شوید. سپس با وارد کردن «شماره سریال اظهارنامه (یا شماره پروانه)» و «رمز دسترسی» که هنگام صدور پروانه دریافت کرده‌اید، وضعیت پروانه را مشاهده و در صورت نیاز آن را پرینت کنید.

این روش هم سرعت و دقت فرایند ترخیص را بالا می‌برد و هم شفافیت را افزایش می‌دهد  چون اطلاعات پروانه، اعم از تأیید نهایی، پرداخت حقوق و عوارض، تأیید بازرس گمرکی و وضعیت بارگیری، در لحظه قابل مشاهده است.

سامانه پرداخت عوارض گمرکی

سامانه  پرداخت عوارض گمرکی زیرسامانه‌ای از سامانه جامع امور گمرکی (EPL) است که به منظور پرداخت آنلاین حقوق گمرکی و سایر عوارض مربوط به واردات یا صادرات کالا راه‌اندازی شده است. از طریق این سامانه واردکنندگان، صادرکنندگان یا نمایندگان قانونی آن‌ها می‌توانند هزینه‌های گمرکی را بدون نیاز به حضور فیزیکی در گمرک یا بانک، به صورت الکترونیکی و از طریق درگاه بانکی پرداخت نمایند.

سامانه ارزش کالا (TSC)

سامانه ارزش کالا از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران برای تعیین و استانداردسازی «ارزش گمرکی» کالاها راه‌اندازی شده است. در این سامانه برای هر نوع کالا و مدل مشخص، یک «کد شناسه ارزش» تعریف می‌شود؛ این کد به همراه کد تعرفه (HS Code) مبنایی برای محاسبه ارزش گمرکی، حقوق و عوارض، مالیات و سایر هزینه‌های ترخیص کالا خواهد بود. هدف سامانه  TSC، ایجاد یک بانک اطلاعاتی متمرکز از ارزش کالاهاست به‌طوری که با ثبت مشخصات فنی، فیزیکی یا شیمیایی کالا (مانند مدل، وزن، اجزاء، شرایط واردات و غیره)، ارزش گمرکی معین و یکسانی برای آن کالا تعیین شود. این امر باعث می‌شود اختلاف بین ارزش‌گذاری‌ها در گمرکات مختلف کاهش یابد، شفافیت افزایش پیدا کند و فرآیند ترخیص کالا سریع‌تر و منظم‌تر انجام شود.

سامانه خدمات پس از ترخیص

سامانه جامع مدیریت کالا و خدمات پس از ترخیص زیرساختی دیجیتال است که پس از خروج کالا از مرحله گمرکی و ترخیص، ادامه مسیر نظارت، رصد و مدیریت کالاها را امکان‌پذیر می‌سازد. در واقع، این سامانه «حلقه تکمیلی» زنجیره واردات و ترخیص کالا است به گونه‌ای که پس از صدور پروانه و ترخیص رسمی، اطلاعات کالا از جمله «شناسه انبار»، مقصد نهایی، شرایط نگهداری یا خدمات پس از ترخیص مانند بسته‑بندی، انبارداری، توزیع یا تحویل نهایی باید در PCM ثبت شوند. همچنین این سامانه به تسهیل ارتباط میان ذی‌نفعان مختلف (گمرک، انباردار، تولیدکننده/واردکننده) کمک می‌کند و گزارش‌گیری و مدیریت دقیق موجودی و خدمات پس از ترخیص را ممکن می‌سازد.

به نقل از شرکت ترخیص کالا دایان ترخیص 

سامانه خدمات پس از ترخیص PCM نه‌تنها فرآیندهای ترخیص و پس از ترخیص را ساده و دقیق می‌کند، بلکه نقش مهمی در ارتقای کیفیت خدمات و تصمیم‌گیری هوشمندانه در سازمان‌ها ایفا می‌کند. لازم به ذکر است شما میتوانید در شرکت دایان ترخیص فعال و موفق در خدمات ترخیص کالا و حل مشکلات گمرکی است که می توانید خدمات مربوطه خود را به این شرکت بسپارید.

سامانه نیما

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران سامانه نیما را با هدف ایجاد یک « بازار رسمی و شفاف ارز » برای مبادلات ارزی تجاری (واردات و صادرات) راه‌اندازی کرد. در این بستر الکترونیکی، صادرکنندگان موظف‌اند ارز حاصل از صادرات خود را در سامانه عرضه کنند و واردکنندگان نیز با ثبت درخواست تأمین ارز، بتوانند ارز مورد نیاز برای واردات کالا را دریافت کنند. یکی از مزایای مهم نیما برای تجار و واردکنندگان این است که با استفاده از ارز «نیمایی» هزینه واردات بر اساس ساختار رسمی محاسبه می‌شود، نه بر مبنای نرخ آزاد بازار. همچنین، سامانه نیما این امکان را فراهم می‌کند که تأمین ارز برای کالاهای وارداتی تابع اولویت‌بندی مصارف ارزی کشور باشد؛ یعنی منابع ارزی صرف واردات کالاهای ضروری و مجاز شود.

سامانه جامع انبارها

سامانه جامع انبارها سامانه‌ای است که توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران راه‌اندازی شده تا تمامی انبارها و مراکز نگهداری کالا اعم از انبارهای عمومی، انبارهای تجاری، مراکز توزیع و غیره را در سطح کشور ثبت و رصد کند. در این سامانه، هر انبار موظف است پس از ثبت مشخصات مالک، نوع انبار و اطلاعات هویتی، «شناسه یکتا» دریافت کند. پس از آن، هر بار ورود یا خروج کالا به انبار باید در سامانه ثبت شود. ثبت و نگهداری این اطلاعات باعث می‌شود امکان نظارت دقیق بر زنجیره تأمین و توزیع کالا فراهم گردد؛ این شفافیت کمک می‌کند تا قاچاق کالا، احتکار و خروج غیرقانونی کالا از انبارها سخت‌تر شود.

سامانه مجوزها

سامانه مجوزها یک سامانه الکترونیکی رسمی است که برای صدور، مدیریت و تبادل مجوزهای لازم برای واردات، صادرات و ترخیص کالا راه‌اندازی شده است. این سامانه توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران و دستگاه‌های مرتبط طراحی شده تا فرایند دریافت مجوز اعم از مجوزهای بهداشتی، استاندارد، قرنطینه، محیط زیست، امنیتی و غیره  به صورت دیجیتالی و متمرکز انجام شود. اصلی‌ترین مزیت سامانه مجوزها این است که دیگر نیازی به مراجعه حضوری یا ارائه مجوزهای کاغذی متعدد نیست؛ همه مجوزها از طریق همین سامانه صادر، ثبت و به طور الکترونیکی به سامانه‌های مرتبط مانند سامانه گمرک ارسال می‌شوند. با این کار، قابلیت استعلام، اصالت‌سنجی و مشاهده مجوزها در هر لحظه فراهم می‌شود و خطر جعل یا اشتباه در مجوزها به حداقل می‌رسد.

سامانه شناسه کالا

سامانه شناسه کالا سامانه‌ای دولتی است که با هدف ارائه یک «کد یکتا» برای هر کالا  طراحی شده است. این شناسه حاوی اطلاعات کلیدی مانند نوع کالا، مدل/برند، کشور مبدأ یا تولیدکننده و ویژگی‎های فنی یا طبقه‌بندی آن است و عملاً مانند شناسنامهٔ کالا عمل می‌کند. با ثبت شناسه کالا برای هر محصول، کالاهایی که وارد بازار می‌شوند از نظر قانونی شناخته شده‌اند و امکان «ردیابی دقیق» در زنجیره تأمین، انبارداری، توزیع و فروش فراهم می‌شود.

سامانه تجارت

سامانه جامع تجارت ایران به‌عنوان هسته مرکزی مدیریت و نظارت بر فعالیت‌های تجاری داخل و بین‌المللی طراحی شده است تا فرایند واردات و صادرات کالا را در چارچوبی قانونی و شفاف، یکپارچه و الکترونیکی کند. این سامانه شامل زیرسامانه‌هایی است که امور مهمی مانند ثبت سفارش کالا، دریافت مجوزهای لازم، رهگیری کالا، ثبت شناسه کالا، انبارداری، انتقال مالکیت، انبار و حمل و نقل را پوشش می‌دهند. برای واردکنندگان، صادرکنندگان و فعالان بازرگانی، کار با سامانه جامع تجارت الزامی است. اولین گام  پیش از واردات ثبت سفارش در این سامانه است که شامل وارد کردن اطلاعات پیش‌فاکتور، مشخصات فروشنده خارجی، نوع کالا و مجوزهای مورد نیاز می‌باشد.