برات کش کیست ؟ آشنایی با برات و انواع آن (تجاری ، اعتباری ، اسنادی ، ارزی)
برات یکی از سندهای مهم در معاملات و روابط بازرگانی است که به کمک آن می توان پرداخت یک مبلغ مشخص را در زمان معین مدیریت و مستند کرد. اگر می خواهید خیلی سریع بدانید برات چیست و برات کش کیست، در ادامه با تعریف ساده برات و نقش افراد اصلی آن آشنا می شوید.
برات چیست؟
برات یک سند تجاری است که در آن صادرکننده از شخص دیگری می خواهد مبلغ مشخصی را در تاریخ معین به فردی که برات را در اختیار دارد پرداخت کند. به زبان ساده، برات ابزار مکتوبی برای ثبت و پیگیری تعهد پرداخت در معاملات است و معمولا در خرید و فروش های بازرگانی یا توافق های مالی به کار می رود. این سند کمک می کند طرفین معامله، زمان پرداخت و مبلغ را شفاف کنند و در صورت نیاز، امکان پیگیری قانونی هم روشن تر باشد.
برات کش کیست؟
برات کش همان شخصی است که برات را صادر می کند؛ یعنی دستور پرداخت مبلغ را در قالب برات می نویسد و آن را برای انجام پرداخت به جریان می اندازد. نقش اصلی او این است که پرداخت را رسمی و قابل استناد کند و مشخص کند «چه مبلغی»، «در چه تاریخی» و «به چه کسی» پرداخت شود.
در برات معمولا چند طرف اصلی وجود دارد: برات کش (صادرکننده)، محال علیه (شخصی که باید پرداخت کند) و دارنده/ذی نفع (کسی که مبلغ را دریافت می کند)
انواع برات
برات ها را می توان بر اساس هدف استفاده و فضای معامله دسته بندی کرد. نکته مهم این است که در همه انواع، منطق اصلی ثابت می ماند: «یک تعهد پرداختِ مکتوب و قابل پیگیری»؛ اما تفاوت ها معمولا در این است که برات برای چه نوع معامله ای صادر شده و چه چیزی پشتوانه و چارچوب پرداخت را مشخص می کند.
برات تجاری چیست؟ (کاربردی ترین نوع)
برات تجاری رایج ترین نوع برات در فضای کسب و کار است و معمولا در معاملات خریدوفروش و روابط بازرگانی استفاده می شود؛ به خصوص وقتی کالا/خدمت ارائه شده یا قرارداد بسته شده، اما پرداخت قرار است در تاریخ آینده انجام شود.
کارکرد اصلی برات تجاری:
- شفاف کردن مبلغ، تاریخ پرداخت و دریافت کننده
- تبدیل توافق شفاهی یا توافق پراکنده در پیام ها/فاکتور ها به یک سند منظم و قابل استناد
- کمک به مدیریت جریان نقدی (Cash Flow) برای طرفین معامله؛ چون زمان پرداخت دقیق تر مشخص است
فرض کنید فروشنده کالا را امروز تحویل داده، اما خریدار قرار است ۳۰ روز بعد پرداخت کند؛ برات تجاری می تواند این تعهد پرداخت را رسمی و قابل پیگیری کند.
برات اعتباری چیست؟ (تأکید روی اعتبار پرداخت)
برات اعتباری معمولا زمانی مطرح می شود که طرفین می خواهند روی «اطمینان از پرداخت» تمرکز بیشتری داشته باشند؛ یعنی برات صرفا ابزار ثبت معامله نیست، بلکه ابزاری برای تقویت اعتبار تعهد پرداخت هم محسوب می شود.
چه زمانی بیشتر به درد می خورد؟
- وقتی بین طرفین شناخت کامل وجود ندارد
- وقتی مبلغ قابل توجه است و طرف مقابل می خواهد تعهد پرداخت «محکم تر» و قابل اتکاتر باشد
- وقتی می خواهند پرداخت را در قالبی تنظیم کنند که برای پیگیری و مدیریت ریسک مناسب تر باشد
برات اسنادی چیست؟ (ارتباط پرداخت با اسناد)
برات اسنادی معمولا در موقعیت هایی استفاده می شود که پرداخت، به نوعی با اسناد و مدارک معامله گره می خورد. یعنی به جای اینکه پرداخت صرفا بر اساس یک توافق کلی انجام شود، وجود یا ارائه برخی مدارک می تواند نقش پررنگ تری در روند پرداخت داشته باشد.
چرا این نوع مهم است؟
- برای معاملات رسمی تر که اسناد، بخش مهمی از معامله هستند
- برای کاهش سوءتفاهم درباره اینکه «چه چیزی تحویل شده» یا «شرایط معامله چه بوده»
- برای اینکه پرداخت در یک چارچوب مستندتر جلو برود
برات ارزی چیست؟
برات ارزی به براتی گفته می شود که مبلغ آن بر اساس ارز خارجی تعیین می شود (مثل EUR یا USD) و بیشتر در قراردادها یا مبادلاتی دیده می شود که پرداختشان ارزی است. تفاوت اصلی اینجاست که علاوه بر مبلغ و تاریخ پرداخت، موضوعاتی مثل نوع ارز و شرایط پرداخت ارزی هم در عمل اهمیت بیشتری پیدا می کند.
با این حال، در سطح آشنایی عمومی، کافی است بدانیم برات ارزی همان منطق برات را دارد، اما واحد مبلغ آن «ارز» است و معمولا در معاملات بین المللی یا قراردادهای ارزی کاربرد دارد.
اثر ضمانت در برات چیست؟
ضمانت در برات یعنی شخصی (ضامن) پرداخت مبلغ برات را تضمین می کند تا اگر پرداخت کننده اصلی در موعد مقرر پرداخت نکرد، امکان رجوع برای وصول مبلغ راحت تر و مطمئن تر باشد. به بیان ساده، ضمانت می تواند ریسک عدم پرداخت را کاهش دهد و به دارنده برات اطمینان بیشتری بدهد. همین موضوع در معاملات تجاری، به خصوص وقتی طرفین شناخت کامل ندارند، اهمیت پیدا می کند.
خلاصه و جمع بندی
به طور خلاصه، برات یک ابزار مکتوب و قابل استناد برای مدیریت تعهد پرداخت در معاملات است؛ یعنی کمک می کند مبلغ، زمان پرداخت و دریافت کننده وجه، شفاف و مشخص باشد. در این میان، برات کش نقش شروع کننده فرایند را دارد؛ او برات را صادر می کند تا دستور پرداخت در قالب یک سند مشخص ثبت شود و طرفین معامله برداشت یکسانی از «چه چیزی باید پرداخت شود و چه زمانی» داشته باشند.
از نظر کاربرد، برات در فضای کسب و کار بیشتر زمانی به کار می آید که پرداخت قرار است با فاصله زمانی انجام شود یا طرفین می خواهند تعهد پرداخت را رسمی تر کنند. به همین دلیل هم برات تجاری معمولا رایج تر دیده می شود، چون دقیقا برای نظم دادن به پرداخت ها در معاملات بازرگانی و کاهش ابهام بین خریدار و فروشنده به کار می رود.
در کنار آن، بسته به نوع توافق و شرایط معامله، ممکن است با شکل های دیگری مثل برات اعتباری یا برات اسنادی هم روبه رو شوید که هرکدام در یک جمله، روی «اعتبار پرداخت» یا «ارتباط پرداخت با اسناد معامله» تأکید بیشتری دارند.
همچنین اگر معامله یا قرارداد شما پرداخت بین المللی داشته باشد، مفهوم برات ارزی مطرح می شود؛ یعنی مبلغ برات بر پایه ارز خارجی تعیین می شود و معمولا حساسیت هایی مثل نوع ارز و نحوه پرداخت ارزی مهم تر می شود.
